Categories: General
      Date: pa╝ 19, 2019
     Title: 20.10

 

 

20 pa┼║dziernika
Święty Jan Kanty, prezbiter

 



Jan urodzi┼é si─Ö 24 czerwca 1390 r. w K─Ötach (ok. 30 km od O┼Ťwi─Öcimia). Do naszych czas├│w przetrwa┼éo ok. 60 dokument├│w z jego autografem, st─ůd wiemy, ┼╝e podpisywa┼é si─Ö najcz─Ö┼Ťciej po ┼éacinie jako Jan z K─Öt (Johannes de Kanti, Johannes de Kanty, Johannes Kanti i Joannes Canthy). Po uko┼äczeniu szko┼éy w K─Ötach, kt├│ra musia┼éa sta─ç na wysokim poziomie, zapisa┼é si─Ö w 1413 r. na Uniwersytet Jagiello┼äski (mia┼é w├│wczas ju┼╝ 23 lata). Studia przebiega┼éy pomy┼Ťlnie, o czym ┼Ťwiadcz─ů daty osi─ůganych stopni naukowych. Najpierw studiowa┼é nauki wyzwolone na wydziale artium, gdzie g┼é├│wnym wyk┼éadanym przedmiotem by┼éa filozofia Arystotelesa. Tu uzyska┼é w 1415 roku stopie┼ä baka┼éarza, a trzy lata p├│┼║niej w styczniu 1418 roku zosta┼é magistrem filozofii. Obj─ů┼é w├│wczas funkcj─Ö wyk┼éadowcy. Stanowisko to by┼éo w├│wczas bezp┼éatne. Dlatego na swoje utrzymanie Jan zarabia┼é prywatnymi lekcjami i pomoc─ů duszpastersk─ů jako kap┼éan (nie znamy dok┼éadnej daty ani miejsca ┼Ťwi─Öce┼ä kap┼éa┼äskich, ale musia┼éo to by─ç mi─Ödzy 1418 a 1421 rokiem).
W 1421 r. na pro┼Ťb─Ö bo┼╝ogrobc├│w z Miechowa Akademia Krakowska wys┼éa┼éa Jana Kantego w charakterze kierownika do tamtejszej szko┼éy klasztornej. Sp─Ödzi┼é tam osiem lat (1421-1429). Zadaniem szko┼éy by┼éo przede wszystkim kszta┼écenie kleryk├│w zakonnych. Wolny czas Jan sp─Ödza┼é na przepisywaniu r─Ökopis├│w, kt├│re by┼éy mu potrzebne do wyk┼éad├│w. W┼Ťr├│d zachowanych kopii s─ů pisma Ojc├│w Ko┼Ťcio┼éa, ┼Ťw. Augustyna, ┼Ťw. Tomasza, a tak┼╝e Arystotelesa. W Miechowie Jan Kanty pe┼éni┼é r├│wnocze┼Ťnie obowi─ůzki kaznodziei przy ko┼Ťciele klasztornym. Musia┼é r├│wnie┼╝ interesowa─ç si─Ö w pewnej mierze muzyk─ů, gdy┼╝ odnaleziono drobne fragmenty zapis├│w pie┼Ťni dwug┼éosowych, skre┼Ťlonych jego r─Ök─ů.
W roku 1429 zwolni┼éo si─Ö miejsce w jednym z kolegi├│w Akademii Krakowskiej. Przyjaciele natychmiast zawiadomili o tym Jana i sprowadzili go do Krakowa. Kolegium dawa┼éo pewn─ů stabilizacj─Ö - zapewnia┼éo bowiem utrzymanie i mieszkanie. Profesorowie w kolegiach mieszkali razem i wiedli ┼╝ycie na wz├│r zakonny. W pocz─ůtkach Uniwersytetu tych kolegi├│w by┼éo niewiele i by┼éy bardzo ma┼ée. Dlatego nie┼éatwo by┼éo w nich o miejsce.
Gdy tylko Jan wr├│ci┼é do Krakowa, obj─ů┼é wyk┼éady na wydziale filozoficznym. R├│wnocze┼Ťnie jednak zacz─ů┼é studiowa─ç teologi─Ö (mia┼é w├│wczas ju┼╝ ok. 40 lat). Jednocze┼Ťnie jako profesor wyk┼éada┼é traktaty, kt├│re przypad┼éy mu - ├│wczesnym zwyczajem - przez losowanie. Z nielicznych zapisk├│w wiemy, ┼╝e komentowa┼é logik─Ö, potem fizyk─Ö i ekonomi─Ö Arystotelesa. Na tym wydziale piastowa┼é tak┼╝e urz─ůd dzieka┼äski w p├│┼éroczach zimowych: 1432/1433, 1437/1438 oraz w p├│┼éroczu letnim 1438. Od roku 1434 sprawowa┼é tak┼╝e urz─ůd rektora Kolegium Wi─Ökszego.
W roku 1439 zdoby┼é tytu┼é baka┼éarza z teologii. Pod kierunkiem swojego mistrza studiowa┼é Pismo ┼Ťwi─Öte, potem cztery ksi─Ögi Piotra Lombarda, wreszcie teologi─Ö ┼Ťcis┼é─ů. Co pewien czas trzeba by┼éo zdawa─ç egzaminy, bra─ç udzia┼é w dysputach, m├│wi─ç kazania i prowadzi─ç ─çwiczenia. Poniewa┼╝ Jan by┼é r├│wnocze┼Ťnie profesorem filozofii, dziekanem i rektorem Kolegium Wi─Ökszego, nie dziw, ┼╝e jego studia teologiczne wyd┼éu┼╝y┼éy si─Ö a┼╝ do 13 lat. Dopiero w roku 1443 uzyska┼é tytu┼é magistra teologii, kt├│ry by┼é w├│wczas jednoznaczny z doktoratem.
W roku 1439 zosta┼é kanonikiem i kantorem kapitu┼éy ┼Ťw. Floriana w Krakowie oraz proboszczem w Olkuszu. Nie by┼é jednak w stanie pogodzi─ç obowi─ůzk├│w duszpasterskich i uniwersyteckich. Po kilku miesi─ůcach zrzek┼é si─Ö probostwa w Olkuszu. Hagiografowie zgodnie podkre┼Ťlaj─ů, ┼╝e be┼╝ ┼╝alu zrezygnowa┼é ze sporych dochod├│w. Fakt, ┼╝e zosta┼é wybrany na kantora, ┼Ťwiadczy, ┼╝e musia┼é zna─ç si─Ö na muzyce. Urz─ůd ten nak┼éada┼é bowiem obowi─ůzek opieki nad muzyk─ů i ┼Ťpiewem liturgicznym.
Po uzyskaniu stopnia magistra (mistrza) teologii w roku 1443 Jan Kanty po┼Ťwi─Öci┼é si─Ö do ko┼äca ┼╝ycia wyk┼éadom z tej dziedziny. Po┼Ťr├│d tych rozlicznych zaj─Ö─ç Jan znajdowa┼é jeszcze czas na przepisywanie manuskrypt├│w. Jego r─Ökopisy licz─ů ┼é─ůcznie ponad 18 000 stron. Biblioteka Jagiello┼äska przechowuje je w 15 grubych tomach. Cz─Ö┼Ť─ç z nich znajduje si─Ö w Bibliotece Watyka┼äskiej. W┼éasnor─Öcznie przepisa┼é 26 kodeks├│w. Zapewne sprzedawa┼é je nie tyle na swoje utrzymanie, gdy┼╝ mia┼é je wystarczaj─ůce, ile raczej na dzie┼éa mi┼éosierdzia i na pielgrzymki. Jest rzecz─ů pewn─ů, ┼╝e w roku 1450 uda┼é si─Ö do Rzymu, aby uczestniczy─ç w roku ┼Ťwi─Ötym i uzyska─ç odpust jubileuszowy. Prawdopodobnie do Rzymu pielgrzymowa┼é wi─Öcej razy, aby w ten spos├│b okaza─ç swoje przywi─ůzanie do Ko┼Ťcio┼éa i uzyska─ç odpusty. Dyskusyjna jest natomiast pielgrzymka do Ziemi ┼Üwi─Ötej, o kt├│rej pisz─ů niekt├│rzy biografowie. Niewykluczone, ┼╝e Jan Kanty pielgrzymowa┼é nie do grobu ┼Ťwi─Ötego, ale do jego kopii w miechowskim ko┼Ťciele bo┼╝ogrobc├│w.
By┼é cz┼éowiekiem ┼╝ywej wiary i g┼é─Öbokiej pobo┼╝no┼Ťci. S┼éyn─ů┼é z wielkiego mi┼éosierdzia. Nie mog─ůc zaradzi─ç n─Ödzy, wyzby┼é si─Ö nawet w┼éasnego odzienia i obuwia. Wielokrotne dzieli┼é si─Ö posi┼ékiem z biednymi. Legenda m├│wi, ┼╝e zdarza┼éo si─Ö, i┼╝ wiktua┼éy dane potrzebuj─ůcemu bli┼║niemu w cudowny spos├│b odnawia┼éy si─Ö na talerzu Jana. B─Öd─ůc rektorem Akademii, zapocz─ůtkowa┼é tradycj─Ö odk┼éadania ze sto┼éu profesor├│w cz─Ö┼Ťci po┼╝ywienia codziennie dla jednego biednego. Dba┼é tak┼╝e o ubogich student├│w, kt├│rych wspomaga┼é z w┼éasnych, skromnych zasob├│w. Przez ca┼ée ┼╝ycie nie zaniecha┼é dzia┼éalno┼Ťci duszpasterskiej. Wiemy, ┼╝e krzewi┼é kult eucharystyczny i zach─Öca┼é do cz─Östego przyjmowania Komunii ┼Ťwi─Ötej, a wiele czasu po┼Ťwi─Öca┼é pracy w konfesjonale.
Pomimo bardzo pracowitego i pokutnego ┼╝ycia, jakie Jan prowadzi┼é, do┼╝y┼é 83 lat. Zmar┼é w Krakowie 24 grudnia 1473 r. Istnia┼éo tak powszechne przekonanie o jego ┼Ťwi─Öto┼Ťci, ┼╝e od razu pochowano go w ko┼Ťciele ┼Ťw. Anny pod ambon─ů. W 1621 r. synod biskup├│w w Piotrkowie wni├│s┼é pro┼Ťb─Ö do Stolicy Apostolskiej o rozpocz─Öcie procesu kanonicznego. Prace przygotowawcze rozpocz─Öto w roku 1628. W roku 1625 napisano ┼╝yciorys Jana. Dla kanonizacji przygotowano jeszcze jeden ┼╝ywot, wed┼éug schematu przys┼éanego kwestionariusza. Beatyfikacja nast─ůpi┼éa 27 wrze┼Ťnia 1680 r. Dokona┼é jej papie┼╝ b┼é. Innocenty XI. Kanonizacji - ┼é─ůcznie ze ┼Ťw. J├│zefem Kalasantym - dokona┼é Klemens XIII 16 lipca 1767 r.
Kult ┼Ťw. Jana Kantego jest do dnia dzisiejszego ┼╝ywy. Jest on bowiem czczony przede wszystkim jako patron ucz─ůcej si─Ö i studiuj─ůcej m┼éodzie┼╝y. Po┼Ťwi─Öci┼é jej przecie┼╝ prawie ca┼ée swoje ┼╝ycie, a┼╝ 55 lat profesury. Jest tak┼╝e patronem Polski, archidiecezji krakowskiej i Krakowa; profesor├│w, szk├│┼é katolickich i "Caritasu".

W ikonografii ┼Ťw. Jan przedstawiany jest w todze profesorskiej. Cz─Östo w r─Öku ma krzy┼╝. Bywa ukazywany w otoczeniu student├│w lub ubogich. Jego atrybutami s─ů: scalony dzbanek, obuwie, kt├│re daje ubogiemu, pieni─ůdze wr─Öczane zb├│jcom, r├│┼╝aniec.

 

Źródło